1790 – dziedzicem Żelechowa zostaje Ignacy Wyssogota Zakrzewski, późniejszy dwukrotny prezydent Warszawy, działacz Sejmu Wielkiego. Jest on od 1986 roku patronem naszej szkoły. Był człowiekiem bardzo światłym. Na wieść, iż po wizytacji parafii przez wizytatora ks. Kochańskiego proboszcz ks. Krajewski otrzymał zalecenie utworzenie w Żelechowie szkoły parafialnej, bez wahania wyznacza na swoich placach miejsce dla założenia szkoły.

1798 – powstaje zgodnie z zaleceniami powizytacyjnymi, szkoła parafialna. Uczęszczało do niej 39 chłopców i 35 dziewcząt.

1809 – 1842 – utworzono powiat żelechowski.

Od 1834 – szkołę utrzymywali i finansowali jej działalność mieszczanie żelechowscy. Uczęszczało wówczas do niej 55 dzieci. W tym okresie osobną szkołę mieli Żydzi. Czynna tez była szkoła ewangelicka.

po 1864 – po klęsce Powstania Styczniowego Szkoła Elementarna w Żelechowie, podobnie jak wszystkie szkoły w zaborze rosyjskim, została poddana intensywnej rusyfikacji i stała na bardzo niskim poziomie.

II poł. XIX w. – założono w Żelechowie „Szkołę Niedzielną Rządową”. Była to szkoła rzemieślnicza, do której obowiązani byli chodzić terminatorzy na 3-letnią naukę dokształcająca. Program szkoły obejmował m.in. czytanie, pisanie, rachunki i rysunki dostosowane do prostych rzemiosł.

1887 – według danych archiwalnych w tym roku, po kilku latach działania szkoły dokształcającej z 15 majstrów, tylko 4 było niepiśmiennych.

Przełom XIX i XX w. – następuje rozkwit Żelechowa. Obok wielu instytucji powstaje m.in. Koło Polskiej Macierzy Szkolnej, której celem było szerzenie oświaty i zorganizowanie szkolnictwa polskiego. Zarząd Główny PMS w Warszawie starał się zorganizować w Żelechowie 4-klasową Szkołę Handlowo-Rzemieślniczą. Ówczesny dziedzic żelechowski – Zygmunt Ordęga ofiarował nawet plac pod przyszły budynek szkoły. Jednak z braku funduszy zamierzeń tych nie zrealizowano.

1907 – władze rosyjskie rozwiązują Polską Macierz szkolną

1916 – po reaktywacji Polskiej Macierzy szkolnej, również w Żelechowie postanowiono wznowić jej działalność. Na przewodniczącego miejscowego koła, wybrano ówczesnego proboszcza parafii ks. Karola Żebrowskiego. Wkrótce powołano 4-klasową szkołą ogólnokształcącą. Patronem został poseł ziemi żelechowskiej – Joachim Lelewel. Była to szkoła samorządowa, a jej pierwszym kierownikiem został Władysław Opala, wkrótce wybrany na posła Sejmu Ustawodawczego.

1927 – z powodu wielkich trudności finansowych, braku nauczycieli oraz lokalu, Kuratorium Okręgu Szkolnego warszawskiego, zamknęło 4-klasową szkołę ogólnokształcącą.



 Okres II wojny światowej

12 września 1939r. - do Żelechowa wkraczają oddziały niemieckie.

a a
Żelechów - wrzesien 1939r.
Synagoga w Żelechowie - okres II Wojny Światowej

kwiecień 1941 – powstaje, jako pierwsza szkoła zawodowa w powiecie garwolińskim - Powiatowa Szkoła Ślusarsko-Mechaniczna. Szkoła powstała z inicjatywy ks. Kanonika Wacława Milika, burmistrza z czasów przedwojennych Ludwika Pudło oraz Wacława Domańskiego i inz. Jerzego Piekutowskiego. Ten ostatni został pierwszym kierownikiem szkoły. Szkoła miała za zadanie przygotowanie młodzieży do zawodu i pracy w wyzwolonej Polsce oraz zachowanie tej młodzieży przed wywożeniem przez okupanta na roboty do Niemiec. Duża część uczniów szkoły należała w czasach okupacji do ruchu oporu AK. Warto wspomnieć, że szkoła nigdy nie produkowała sprzętu zbrojeniowego, mimo że Niemcy czynili takie starania. Zajęcia teoretyczne odbywały się przy ulicy Chłopickiego, w domu p. Witka. W tym samym budynku przed wojną znajdowała się Szkoła Powszechna nr 3. Cały ten budynek został przeznaczony na sale lekcyjne: Państwowego Gimnazjum Mechanicznego i Państwowego Gimnazjum Ogólnokształcącego. Znajdowały się tu 4 sale na I piętrze i 3 sale na parterze, w tym jedna podwójna, Warsztaty  Szkolne  mieściły  się  w oddzielnym budynku niedaleko szkoły w lokalu, który był własnością miasta, a przed 1939 r. w budynku tym znajdowała się Wytwórnia Obuwia dla potrzeb wojska.

a

Budynek Szkoły Zasadniczej przy ul. Chłopickiego uzytkowany w czasie wojny i pierwszych lat po wojnie

a

Budynek przy ul. Chłopickiego pierwsze warsztaty szkolne

a

Fabryka Obuwia Wojskowego w Żelechowie - zdj. przedwojenne

 a

Nauczyciele na schodach kościoła parafialnego

 W 1941 roku nauczycielami tej szkoły byli:

  1. Tadeusz Buksiński
  2. Władysław Dziubak
  3. ks. Wacław Milik – religia
  4. Wacław Modliński – chemia
  5. Stanisław Narloch
  6. inż. Jerzy Piekutowski - fizyka
  7. Antoni Pikulski – matematyka
  8. Lucjan Russo
  9. s. Monika Skrzyszowska – j.niemiecki
  10. Stefan Szarowski
  11. Zbigniew Vogtman
  12. Wacław Machnicki

 a

Antoni Pikulski

                                                        

 

Część nauczycieli Szkoły Ślusarsko-Mechanicznej brała aktywny udział w organizowaniu i prowadzeniu na terenie Żelechowa tajnego nauczania.

Trzyletni  cykl  nauczania  był prowadzony do ostatnich dni okupacji tj. do czerwca 1944 roku. Praca szkoły w tym okresie była bardzo nerwowa, towarzysazyła jej ciągła obawa przed represjami okupanta. W czasie obław i łapanek jakie urządzał niemiecki urząd zatrudnienia, starsza młodzież w obawie przed wywózką  na  roboty  do Rzeszy kryła się w pobliskim lesie i wznawiała  naukę  kiedy  terror  przycichał.  Ci z nich, którzy otrzymywali  wezwania imienne przerywali naukę i kryli się po wsiach. Jeden z nich, nazwiskiem Marian Rzętała ps."Lot", za pracę w konspiracji został aresztowany,  bestialsko skatowany i rozstrzelany.

Okres okupacji - w mieście istniała również Obowiązkowa Szkoła Rolnicza. Do szkoły uczęszczać mieli chłopcy i dziewczęta, którzy ukończyli szkoły powszechne, a pracowali w rolnictwie. Zajęcia w tej szkole odbywały się w ciągu 1 dnia raz w tygodniu. Frekwencja była bardzo różna, spowodowana głównie strachem przed łapanką i wywozem na roboty przymusowe do Niemiec. Zajęcia prowadził inż. rol. Józef Libera.

 
1943/44  -  na  terenie Żelechowa z inicjatywy nauczycieli tutejszej Szkoły Powszechnej został zorganizowany komplet tajnego nauczania w zakresie klasy siódmej (uczęszczała młodzież do 14 lat,  której władze okupacyjne zabroniły pobierać naukę w szkole jawnej). Na komplet ten uczęszczało ok. 8-10 osób. M.in.:
          1. Majek Eugeniusz s. Stefana
          2. Pszczoła Marian s. Jana                                            
          3. Skwarczyński Jerzy s. Józefa
          4. Majek Wanda c. Antoniego

Założycielem i najbardziej zaangażowanymi pedagogami pracującymi w tym komplecie była Natalia Czajewicz i Edward Błachnio. Kilka lekcji rysunku prowadził także Marian  Buksiński – późniejszy dyrektor szkół zawodowych w Żelechowie.  Naukę przedmiotów   ojczystych   prowadzili  Bolesław  Osła  oraz  Maria Suplińska  (tajne  komplety  odbywały się w domach przy ulicy Chłopickiego 19 i Długiej 70).

 Rynek Żelechowa w  czasie II Wojny Światowej

 

1943  - 1952 - w czasie ostatnich dwóch lat okupacji i po  wyzwoleniu  do  1952  roku  czynna była przy miejscowej szkole podstawowej Szkoła Zawodowa Dla Pracujących o kierunku ogólnozawodowym, prowadzona przez kierownika Edwarda Błachnię, a po  jego śmierci przez Pawła Wojewódkę. Szkoła ta zmieniała swoją nazwę i tak: w roku 1945/46 na Polską Przemysłową Szkołę Zawodową, a w roku 1946/47 na Publiczną Szkołę Zawodową.

wiosna 1944  -  dyrektor  szkoły  rzemieślniczej  w Żelechowie  inż.  Jerzy  Piekutowski urządził w budynku elektrowni miejskiej odlewnię wyrobów metalowych, która wykonywała części do maszyn i wozów oraz inne drobne przedmioty . Z chwilą wejścia do Żelechowa  wojsk  sowieckich  odlewnia  przestała  funkcjonować z powodu braku koksu i materiałów niezbędnych do produkcji.

25 VII 1944 – w Żelechowie pojawił się mały oddział żołnierzy AK.

 

Mieszkańcy Żelechowa witają oddziały AK wkraczające do miasta – lipiec 1944



26 VII 1944 – do miasta dotarły radzieckie czołgi, wchodzące w skład 2 Armii Pancernej.


2 VIII 1944 – Komendant Wojenny Żelechowa wydał rozkaz nr.1


8 VIII 1944 – partyzanci Armii Ludowej tworzą w Żelechowie posterunek Milicji Obywatelskiej. Niespełna rok później posterunek ten zostanie zlikwidowany przez oddział AK „Orlika”. Przez kilka miesięcy nie było w Żelechowie praktycznie żadnej władzy.

 


1944/45 – w Powiatowej Szkole Ślusarsko – Mechanicznej rozpoczęli prace Władysław Dobrowolski i Stanisław Paszyński.

1 I 1945  - Powiatowa  Szkoła Ślusarsko - Mechaniczna zostaje  upaństwowiona  i  przemianowana  na 4-letnie  Gimnazjum Mechaniczne. Pierwszym dyrektorem został nauczyciel z czasów okupacji inż. Wacław Modliński.

Uczniowie szkoły w trakcie zajęć "Służba Polsce"  1945r.

Gimnazjum Mechaniczne -1945r.


1945/46 -  baza  materialna 4-letniego  Gimnazjum Mechanicznego  w Żelechowie była bardzo skromna.  Brak było własnego budynku, 4 sale lekcyjne mieściły się w wynajętym budynku przy ul. Świerczewskiego 1. (dzisiejsza ul. Piłsudskiego) Warsztaty szkolne zajmowały lokal przy ul. Chłopickiego, z bardzo ubogim  wyposażeniem  szkoleniowym. Nawet wyprawa nauczycieli na wyzwolone  ziemie  zachodnie  zaraz po wojnie, której plonem były trzy  obrabiarki zdobyte za niewielką odpłatnością z funduszów Komitetu Rodzicielskiego, nie poprawiły w sposób zasadniczy stanu wyposażenia warsztatów.
1945/46 – w Gimnazjum Mechanicznym rozpoczęli pracę: Tadeusz Modzelewski, Marian Buksiński, Stefan Jakubowicz i Stanisław Dziubak.


 

 

1 III 1946 - dyrektorem Gimnazjum Mechanicznego w Żelechowie  zostaje mgr Marian Buksiński. Prowadzi on szkołę do 1 X 1965  roku, tj. do czasu podziału szkół na Zasadniczą Szkołę Zawodową i Technikum   Geodezyjne.

 

 

 

 

 

 

1946/47 - prawdopodobnie wtedy Gimnazjum Mechaniczne zostało przeniesione do budynku przy ul. Świerczewskiego (tam w czasie wojny była Żandarmeria Niemiecka, po wojnie internat LO przy ul. Piłsudskiego, obecnie budynek nie istnieje).
1946/47 – w Gimnazjum Mechanicznym rozpoczęła pracę: Stanisława Pikulska.
1947 - dzięki usilnym staraniom ówczesnego dyrektora Gimnazjum Mechanicznego w Żelechowie   Mariana  Buksińskiego,  szkoła otrzymała  na  własność obiekt o powierzchni 8 ha z parkiem, pałacem,   budynkiem gospodarczym  i obok położoną  oborą  z rozparcelowanego majątku ziemskie- go  w Żelechowie. Przydzielone dziedzictwo było w kompletnej ruinie. Pałac ział pustką okien, brakiem  drzwi i podłóg . W jego części zamieszkałej dawniej przez służbę folwarczną trzymano słomę i hodowano świnie. Budynek gospodarczy, znajdujący się obok, w którym później powstał internat,  przedstawiał  się  jeszcze okropniej.  W pierwszej kolejności przystąpiono do adaptacji obory na warsztaty szkolne. W  drugiej  kolejności  pałacu z przeznaczeniem na sale lekcyjne i budynku gospodarczego na potrzeby internatu.


List dyrekcji Państwowego Gimnazjum Mechanicznego wzywający do opuszczenia pałacu przez ob. Józefa Oliwę – 30 września 1946

 


Klasa III Państwowego Gimnazjum Mechanicznego w Żelechowie - 1947/48


1947 - powstał internat Gimnazjum Mechanicznego w Żelechowie .

Oto kolejni jego kierownicy :

  1. Antoni Pikulski
  2. Henryk Kaczyński
  3. Leon Walo
  4. Remigiusz Lech
  5. Stefan Zatyka
  6. Teofil Zieliński
  7. Wiesław Rodak
  8. Marian Pieńkosz
  9. Stefan Zieliński
  10. Stanisław Czajka
  11. Edward Kalata
  12. Mieczysław Łaskarzewski
  13. Edward Drechny
  14. Marianna Jędrych
  15. Danuta Frydel
  16. Małgorzata Mosior.

Dawna siedziba internatu Zasadniczej Szkoły Zawodowej

 

1947/48 – w Gimnazjum Mechanicznym rozpoczęli pracę: Jadwiga Olszewska, Zofia Zawistowska, Alojzy Szary i Henryk Kaczyński.

Gimnazjum Mechaniczne z 1948r.

 

Plan Żelechowa z 1949 roku.

 

 

Początek strony
JSN Boot template designed by JoomlaShine.com