Parafia Wilga w 2007r. obchodziła swój jubileusz 600-lecia jest ona jedną ze starszych parafii na południowo – wschodnim Mazowszu. Na tereny te chrześcijaństwo dotarło prawdopodobnie po śmierci Mieszka II w 1034r. kiedy to kraj pogrążył się w walce wewnętrznej nazwanej ,,reakcją pogańską”. Spowodowało to ucieczkę ludności  z Wielkopolski na Mazowsze - za Wisłę. W XII wieku, bądź wcześniej, w tej części Mazowsza istniały już kościoły w Czersku, Osiecku i Latowiczu, należały do diecezji poznańskiej. Na południe od Wilgi istniał kościół w Kochowie, w ziemi małopolskiej i należał do diecezji krakowskiej. W XIV wieku, na wschodnim brzegu Wisły, w pobliżu były kościoły parafialne w Samogoszczy, (istniał już 1326r. i należał do diecezji krakowskiej) i Radwankowie. Na zachodnim brzegu Wisły były kościoły parafialne w Magnuszewie (istniejący przed 1378r.) i Mniszewie (istniejący przed 1407r.), należały do nich wsie na prawym brzegu Wisły. Rzeka stanowiła naturalną przeszkodę w spełnianiu „obowiązków kościelnych i Bożych” a podczas wysokiej wody lub płynącej kry wręcz je uniemożliwiała. Stało się to główną przyczyną założenia nowej parafii dla mieszkańców okolicznych wsi. Z prośbą o założenie wystąpił dziedzic Wilgi Bogusław Zajączek, „który o swoim i swoich bliskich zbawieniu rozmyślając i chcąc zamienić rzeczy ziemskie na nagrodę w niebie, dla oddawania czci Bogu z dóbr przez Boga mu danych, jako darowiznę, aby założyć tam parafię i pobudować kościół”, uposażył ją  w ziemię i daniny ze wsi Wilga i majątku Łyczkowa.  W skład erygowanej parafii weszły wsie: Wilga, Tarnów, Skurcza, Dąbrowa, Uścieniec, Trzcianka, Celejów, Zalesie, Szymanowice Biskupie, Szymanowice Szlacheckie. Decyzję o erekcji, czyli założeniu parafii wydał biskup poznański Wojciech Jastrzębiec  w Poznaniu 14 sierpnia 1407r., zaś akt spisano dnia 22 sierpnia 1407r. czytamy w nim, „aby winnica Pana rosła, parafię we wsi Wilka, na wyżej wspomnianej ziemi założyliśmy, a wszystkie wsie i każdą z osobna wyżej wyliczone, jak i ich mieszkańców włączyliśmy do niej i zobowiązaliśmy do posłuszeństwa proboszczom tejże. Wszyscy, którzy sprzeciwiają się temu, zostaną przykładnie ukarani.”  Zachowany jego odpis jest najstarszym aktem założenia parafii w tej części Mazowsza. Wymienia sąsiednie parafię w Magnuszewie, Mniszewie, Radwankowie i Samogoszczy. Parafia podlegała pod archidiakonat warszawski, biskupstwa poznańskiego. Wraz z założeniem parafii postawiono pierwszy kościół pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja był on drewniany. Patronem parafii został św. Mikołaj. Poświęcenia tego kościoła dokonał biskup poznański Andrzej Łaskarz Gosławski w 1424r. W roku 1463 Stanisław Old Tarnowski właściciel Tarnowa, ufundował i uposażył kościół w Tarnowie, do nowej parafii odeszły wsie Tarnów i Dąbrowa. Pierwszy kościół spłonął na początku XVI w. Odbudowali go na nowo właściciele Wilgi. Kościół pozostał pod takim samym wezwaniem jak pierwszy. Przed 1541r. przy kościele istniała szkółka parafialna uczono w niej czytania, katechizmu, ministrantury, pieśni nabożnych i kościelnych, mniej zaś pisania i rachunków. Nauczyciel, czyli rektor, pełnił funkcję organisty, który nazwany był kantorem. Przynależne mu były dziesięciny z folwarków w Zalesiu i Trzciance oraz z wsi Giełcza. W pierwszej połowie XVI w. Wilga uzyskuje prawa miejskie, najstarszy z zachowanych dokumentów mówiący o tym fakcie pochodzi z 1541r., lecz dokładna data lokacji jest nieznana. Do parafii wówczas należało miasto Wilga i wsie: Skurcza, Uścieniec, Trzcianka, Giełcza, Cyganówka, Celejów, Ostrybór, Zalesie, Szymanowice Biskupie, Szymanowice Zawiszow (Szlacheckie), Lazek (Leśniki). Drugi  kościół wraz z budynkami parafialnymi spłonął podczas dużego pożaru Wilgi. Spłonęły wówczas dokumenty nadań i przywilejów. Nowy kościół ufundowali właściciele Wilgi, Jan Wilcki - podkomorzy ziemi czerskiej i Piotr Wilcki - sędzia stężycki. Wykonano go z drewna tak jak poprzednie i był zapewne większy, gdyż posiadał trzy ołtarze. Poświęcił go Jakub Brzeźnicki sufragan poznański w 1591r. pozostał pod takim samym wezwaniem jak poprzedni. W pobliżu kościoła postawiono kaplicę pod wezwaniem św. Anny, fundatorem jej był Jan Wilcki. Dokumenty wymieniają nowe wsie należące do parafii w 1603r. Uśniaki a w 1657r. Wilkowyja i Stoczek. W tymże roku wojska węgierskie spaliły całkowicie miasto Wilga, które już się nie dźwignęło ze zgliszczy i z czasem utraciło prawa miejskie. W 1699 r. Jan Lasocki z Glewu, cześnik łukowski, ufundował kościół i budynki klasztorne w Goźlinie dla zakonu Marianów, którzy przebywali w tym czasie w Zalesiu. Była to trzecia z kolei placówka tego zgromadzenia w kraju. Zakonnicy przybyli ze swym założycielem, ojcem, Stanisławem Papczyńskim (obecnie jest błogosławiony).  Zabudowania klasztorne z kościołem spłonęły w 1769r., nowy kościół postawiono na nowym miejscu (obecnie Mariańskie Porzecze) w 1776r. Kościół ten zachował się do chwili obecnej i jest cennym zabytkiem w naszym powiecie. Także w Wildze 5 lipca 1769 spłonął kościół. Budowę nowego kościoła także drewnianego ukończono w 1771r., poświęcony został 15 września pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W tym czasie parafia należała dalej do diecezji poznańskiej, archidiakonatu warszawskiego, dekanatu garwolińskiego. W jej skład wchodziły wsie: Wilga, Budy Wilskie, Budy Zawiślańskie, Celejów, Cyganówka, Giełcza, Goźlin, Goźlin Klasztorny, Goźlin Mały, Kępa Skurecka, Leśniki, Nieciecz, Ostrybór, Skurcza, Stoczek, Szymanowice Biskupie, Szymanowice Szlacheckie, Trzcianka, Uśniaki, Uścieniec, Wilkowyja i Zalesie. W ostatnich latach XVIII w. nastąpiło odłączenie wsi Uścieniec od parafii. Weszła ona w skład parafii Łaskarzew. Pod koniec XVIII wieku, w wyniku zatoru, Wisła zmieniła swe koryto. Na lewym brzegu znalazła się wieś Kępa Skurecka, należąca do naszej parafii, a na prawym brzegu wsie:  Podole, Wólka Gruszczyńska i Wicie, należące do parafii Mniszew. Po  trzecim rozbiorze Polski teren parafii znalazł się w zaborze austriackim. W związku z tym został utworzony w 1797r., oficjalat generalny w Garwolinie, do którego włączono parafię Wilga. W 1799r., na polecenie władz austriackich, tereny diecezji poznańskiej, będące pod zaborem Austrii, oddano pod zarząd biskupów diecezji krakowskiej. Na przełomie XVIII i XIX wieku na terenie parafii zaczyna osiedlać się ludność wyznania protestanckiego i mojżeszowego. Koloniści osiedlali się na terenie, którym wcześniej płynęła Wisła. W tym czasie parafia liczyła 1080 osób, w tym 85 ewangelików i 40 Żydów. Dnia 15 lutego 1802r. erygowano parafię Goźlin, która powstała ze znacznej części parafii Wilga i parafii Radwanów. Do nowo utworzonej parafii odeszły wsie: Goźlin, Goźlin Klasztorny, Goźlin Mały, Leśniki, Nieciecz, Ostrybór, Szymanowice Biskupie, Szymanowice Szlacheckie i Zalesie, które należały wcześniej do parafii Wilga. Liczba parafian zmniejszyła się znacznie, po trzydziestu latach wymieniona jest liczba 855 osób. Dnia 23 września 1805r. Papież Pius VII erygował diecezję lubelską, do której włączono parafię Wilga. Po utworzeniu Królestwa Polskiego powstał nowy podział administracji kościelnej. Dnia 30 czerwca 1818 roku została erygowana przez Papieża Piusa VII diecezja janowska i włączono ją do metropolii warszawskiej. W jej skład weszła parafia Wilga. Powstania narodowe wobec zaborców czynnie wspierali nasi parafianie a najliczniej w Powstaniu Styczniowym. Do uczestnictwa namawiał ówczesny proboszcz, ks. Adam Dziewulski, który za podburzające kazanie został aresztowany 24 grudnia 1863r. przez władze wojskowe a 29 stycznia 1864r. zesłany został do guberni archangielskiej, z której już nie powrócił. Po upadku powstania nastąpił znaczny spadek liczby parafian. W 1863r. liczba parafian wynosiła 1568 osób, a w 1864 roku 1346 osób. Dane z 1871r. wymieniają już 1650 parafian. W sporządzanych aktach zgonu z lat powstania nie występuje zwiększenie liczby zgonów. Przytoczone dane mogą wskazywać na liczny udział parafian w powstaniu i ich aresztowanie, bądź zesłanie. Po upadku powstania styczniowego zaborca rosyjski wprowadził ukaz o uwłaszczeniu chłopów. Zostali oni uwłaszczeni na ziemi kościelnej, a teren ten nazwany został Nowa Wilga. Władze carskie dokonały także konfiskaty części zabudowań gospodarczych, należących do proboszcza. Pozostawiono opłaty stuły, a proboszcz otrzymywał niewielkie wynagrodzenie od rządu. Innym ukazem zlikwidowano dziesięciny i przywileje nadane wcześniej dla plebana i kościoła, a były to; dziesięciny snopowe, prawo połowu ryb w rzece, wolnego wyrębu drzewa w lesie, prawo propinacji (sprzedaży trunków i wyszynku). Wprowadzono pisownię w języku rosyjskim. Dnia 22 maja 1867r. skasowano diecezję janowską, a podległe jej parafie przyłączono do diecezji lubelskiej. W tym czasie do parafii należały wsie: Wilga, Celejów, Kępa Celejowska, Cyganówka, Łąki, Olszak, Polewicz, Skurcza, Kępa Skurecka, Stoczek, Trzcianka, Uśniaki, Władysławów, Wilkowyja. Na terenie parafii w 1859r. zamieszkiwało 1460 katolików, 100 żydów i 200 chrześcijan innych wyznań. Na przykład w Kępie Skureckiej mieszkała tylko jedna rodzina wyznania rzymskokatolickiego, pozostali jej mieszkańcy byli ewangelikami. Podobna sytuacja panowała w Kępie Celejowskiej, gdzie większość stanowili koloniści niemieccy. W roku 1875 powstała w Wildze szkoła początkowa (wcześniej istniała szkoła parafialna). W 1862 r. jej budynek był zawalony, a 31 uczniów pobierało naukę w domu plebańskim, zwanym szpitalem. Uczył w niej proboszcz i  nauczyciel, na którego opłacenie brak było funduszy. Po dziesięciu latach wprowadzono obowiązkowy język rosyjski, a zlikwidowano język polski. W drugiej połowie XIX wieku doszły nowopowstałe wsie: Wola Władysławowska, Komisja, Polewicz i Wycinki. Parafia w 1895r. liczyła 2876 osób. Wybuch wojny rosyjsko - japońskiej i rewolucji w 1905r. spowodowały złagodzenie rusyfikacji i ożywienie nastrojów propolskich. Stary kościół stawał się za mały. Parafia liczyła wówczas trzy tysiące osób, a kościół mógł pomieścić maksymalnie trzystu wiernych. Z posług religijnych mogło skorzystać bardzo niewielu parafian. Aby temu zaradzić, ówczesny proboszcz parafii ks. Michał Turski wystąpił do władz  kościelnych i rządowych o zgodę na budowę nowego kościoła. Zgodę taką otrzymał, lecz prace organizacyjne i samą budowę prowadził już proboszcz ks. Jan Bednarek w latach 1910-1915. Podczas I wojny światowej w 1915r. parafia doznała licznych strat i zniszczeń mienia. Wycofujące się wojska rosyjskie zabrały ze sobą wszystkie dzwony kościelne. W wyniku ostrzału artylerii niemieckiej został spalony kościół drewniany, plebania i budynki gospodarcze. Nowy kościół uległ znacznym uszkodzeniom, lecz większość wyposażenia ze starego kościoła, w tym ołtarz, została uratowana. Spaleniu uległa także znaczna część zabudowy Wilgi. W krótkim czasie uprzątnięto gruzy i uzyskano zgodę na poświęcenie kościoła, które dokonał dziekan dekanatu garwolińskiego ks. Wincenty Supren. Kościół pozostał pod wezwaniem takim samym jak poprzedni, czyli Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Patronem kościoła został św. Mikołaj. Pozostały takie same dwa odpusty jak w poprzednim kościele: na św. Mikołaja w dniu 6 grudnia i Przemienienia Pańskiego w dniu 6 sierpnia. Przystąpiono do budowy nowej plebanii i budynków gospodarczych. Papież Benedykt XV 24 września 1918r. przywrócił diecezję janowską, zwaną podlaską, do której włączono parafię Wilga. W 1924r. parafia liczyła 3082 wiernych. Ponadto zamieszkiwało ją 16 rodzin kolonistów niemieckich wyznania ewangelickiego, 6 rodzin żydowskich i trzy osoby należące do mariawitów. 29 grudnia 1924r. erygowano nową parafię Marianów, do której weszły wsie Stoczek i Wilkowyja z parafii Wilga. Spowodowało to zmniejszenie liczby parafian o 900 osób. W 1928 roku przyłączono z parafii Mniszew wieś Holendry, która w 1921r. liczyła 92 katolików i 63 ewangelików. W roku 1931 z parafii Goźlin przyłączono do naszej parafii Kolonię Ostrybór zwaną dziś Malinówką. W 1929r. na części majątku Wilga należącego do hr. Stanisława Kostki Rostworowskiego zaprojektowano Osiedle Klimatyczno Wypoczynkowe. Na działce będącej własnością Zrzeszenia Pracowników Umysłowych ,,Współpraca” pobudowano kaplicę. Dekretem z 27 sierpnia 1938r. została erygowana jako kaplica publiczna /oratorium publicum/  w Wildze pod wezwaniem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy.     „w powyższej kaplicy może być stale bez wyjątku odprawiana Msza Św. oraz wszystkie funkcje święte”. Do wybuchu II wojny światowej msze św. zostały odprawione kilkanaście razy w okresie letnim. Od wybuchu wojny kaplica przestała być czynna (w czasach PRL zamieniona została na magazyn). Działania wojenne podczas kampanii wrześniowej w 1939r. nie spowodowały szkód materialnych. Władze okupacyjne wprowadziły restrykcje i terror wobec ludności cywilnej na zajętych terenach. Od początku 1940r. wprowadzone zostały kontyngenty, czyli obowiązkowe dostawy produktów rolniczych, jak zboża, ziemniaków, bydła, itp. Boleśniejsze dla ludności było wyznaczanie osób na przymusowe roboty do Rzeszy. Wyznaczane osoby, przeważnie nie zgłaszały się, lecz ukrywały. Doprowadzało to         do łapanek przypadkowych ludzi, szczególnie młodych. Urządzała je policja niemiecka przy pomocy kolonistów niemieckich, przeprowadzano je często po mszy w niedzielę. Powodowało to, że na mszę do kościoła przychodziło niewielu parafian, były to osoby w podeszłym wieku, młodzież przestała uczęszczać na msze św.. W drugiej połowie 1940r.  okupanci na terenie Osiedla Wypoczynkowego utworzyli obóz pracy dla Żydów, którzy pracowali przy budowie nowego koryta rzeki Wilgi. Obóz ten liczył 800 - 1000 robotników i istniał do grudnia 1942r. Na ich miejsce osadzono Polaków, którzy nie oddawali kontyngentów. Obóz zlikwidowano w 1944r.  W drugiej połowie 1941r. rozpoczęli pracę przy rzece także jeńcy radzieccy. Odpowiedzią na terror okupanta była walka w podziemiu. Pierwsze prace organizacyjno-konspiracyjne rozpoczęto już w drugiej połowie października 1939r. Powstały dwie organizacje Armia Krajowa i. Bataliony Chłopskie, które były najliczniejszą organizacją zbrojną na tym terenie, dowódcą jej był Wacław Rybarczyk ps. ,,Opora”, a po jego śmierci Wacław Piesiewicz ps. ,,Burza”. Okupacja przyczyniła się do trudnych warunków życia ludności; stały się one źródłem wielu groźnych chorób. Zimą z 1942/1943 wystąpiła epidemia tyfusu, która pochłonęła wiele ofiar w Skurczy i jej okolicy. Władze zamknęły dostęp do wsi i kościoła (nawet w okresie Bożego Narodzenia). Wyzwolenie przyszło 27 lipca, 1944r., które zapobiegło pacyfikacji wsi i mieszkańców Wilgi. Oswobodzicielami byli żołnierze 8 Armii Gwardyjskiej. W pierwszych dniach sierpnia przybyły oddziały I Armii Wojska Polskiego. Teren całej parafii znalazł się w strefie przyfrontowej, z której została wysiedlona ludność cywilna w pasie około dziesięciu kilometrów od Wisły, a na tym terenie rozmieszczono oddziały zaopatrzenia i artylerii. Spowodowało to zawieszenie odprawiania nabożeństw w kościele na przeszło pięć miesięcy. Po odejściu wojsk w styczniu 1945r. pozostały zniszczone wsie: Holendry, Wilga, a Skurcza w stu procentach. Poległych i zamordowanych parafian upamiętnia tablica w kościele, lecz lista tych osób jest niepełna. W wyniku wojny i okupacji, ogółem zginęło 86 parafian: (siedem osób w obozach koncentracyjnych), z wziętych do niewoli i na roboty do Rzeszy zginęło jedenaście osób, a podczas działań wojennych nad Wisłą w 1944r. kilka osób. Mieszkańcy wsi Wólka Gruszczyńska i Kolonii Olszak należących do parafii Mniszew, zwrócili się do kurii o przyłączenie ich do parafii Wilga, które nastąpiło 12 stycznia 1949r.. 15 października 1959 r. nowym proboszczem parafii został ks. Kazimierz Szlendak. Kapłan ten w 1964 roku wprowadził dobrowolne roczne ofiary od wszystkich parafian na utrzymanie proboszcza i pracowników parafialnych. Zlikwidowane zostały opłaty stuły (iura stole). W kwietniu 1964 r. przyłączono do parafii Wilga wieś Stare Podole z parafii Mniszew. W wyniku tych zmian liczba  parafian wzrosła do 2751 osób. 15 października 1959 r. nowym proboszczem parafii został ks. Kazimierz Szlendak. Kapłan ten w 1964 roku wprowadził dobrowolne roczne ofiary od wszystkich parafian na utrzymanie proboszcza i pracowników parafialnych. Zlikwidowane zostały opłaty stuły (iura stole). Z inicjatywy i staraniem ks. Szlendaka oraz wczasowiczów został odnowiona kaplica na Osiedlu. Dekretem z dnia 10 czerwca 1988r. otrzymała ona nowe wezwanie Błogosławionego Rafała Kalinowskiego. Także z inicjatywy mieszkańców wsi Osówka, Uśniaki, Władysławów i Wola Władysławowska należące do parafii i aprobatą proboszcza pobudowano kaplicę w Woli Władysławowskiej. Aktu poświęcenia kaplicy dokonał w dniu 1 lipca 1990 roku biskup Jan Mazur.  Jest ona kaplicą publiczną pod wezwaniem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Trzecia kaplica znajduje się w Miasteczko Ruchu Focolari Mariapoli Fiore w Trzciance. W miasteczku mieszkają wspólnoty życia konsekrowanego (focolare) – dwie żeńskie i jedna męska. W nowo wybudowanym domu dla kapłanów mieszka wspólnota kapłańska (focolare kapłańskie). W miasteczku jak i jego otoczeniu mieszkają wolontariusze Ruchu. Mieści się tu również redakcja czasopisma „Nowe Miasto” oraz biuro Fundacji Mariapoli. W domu kapłańskim prowadzone są rekolekcje dla kleryków i kapłanów. Czwarta kaplica znajduje się na cmentarzu grzebalnym poświęcona została 16 czerwca 1991r. W początkach lat osiemdziesiątych XX wieku parafia liczyła trzy tysiące wiernych, a w okresie wakacji liczba wiernych przebywających na wczasach wzrastała nawet o dziesięć tysięcy. Ówczesny proboszcz parafii ks. K. Szlendak zwrócił się do Prymasa Polski o pozwolenie na odprawianie pięciu mszy w niedziele i święta w kościele parafialnym, w kaplicy w Woli Władysławowskiej oraz w kaplicy na Osiedlu w okresie od maja do października. Prymas wydał zezwalający jednemu księdzu na odprawianie czterech mszy św. w niedziele i święta, obowiązujący w okresie wakacyjnym. Obecnie parafia liczy ponad 3200 wiernych. Należy do dekanatu osieckiego, który powstał w 1994r., diecezji siedleckiej, czyli podlaskiej.


Galeria zdjęć dostępna jest TUTAJ.
Początek strony
JSN Boot template designed by JoomlaShine.com